previous pauseresume next

حرکت شناسی و بیومکانیک بالینی پا

مقدمه:

پا و مچ پا از لحاظ ساختاری بسیار شبیه به دست و مچ دست در اندام فوقانی هستند ولی این دو مجموعه تفاوت‌های قابل ملاحظه ای هم با یکدیگر دارند. ویژگی‌های ساختاری مجموعه مفاصل مچ پا و پا بیانگر نقش مهم آن‌ها در تحمل وزن بدن می‌باشد. ساختار این مجموعه به صورتی است که متناسب با موقعیتی که در آن قرار دارد ثبات و تحرک را فراهم می‌کند؛ برای مثال برای راه رفتن و دویدن لازم است که پا به اندازه کافی انعطاف پذیر باشد تا بتواند با وضعیت‌های فضایی بی شماری که بین پا و زمین وجود دارد انطباق یابد، استرس را جذب کند و نیز نیروهای چرخشی که از مفاصل بالاتر به آن وارد می‌شود را تعدیل کند. علاوه بر آن، برای راه رفتن و دویدن نیاز است که پا نسبتاً سخت باشد تا بتواند در برابر نیروهای رانشی بالقوه بزرگ مقاومت کند و یک اهرم محکم برای انجام push-offبه هنگام راه رفتن، دویدن و پریدن فراهم کند. هم چنین لازم است این مجموعه به اندازه کافی ثبات داشته باشد تا بتواند در پوسچرهای مختلف تحمل وزن، بدون آنکه نیازی به فعالیت عضلانی شدید و یا مصرف انرژی زیاد باشد یک قاعده اتکا پایدار فراهم کند. ظاهراً یک پای سالم، نیازهای متناقض جذب شوک، انعطاف پذیری و قدرت را از طریق رابطه متقابل پیچیده ساختاری و عملکردی در بین مفاصل، بافت‌های همبند و عضلات پا، برآورده می‌سازد(۱) . حس طبیعی یک پای سالم نیز میزان مهمی از حفاظت و فیدبک را برای عضلات اندام تحتانی فراهم می‌کند، هرچند در این کتاب بر این نکته تأکید نشده است.

مجموعه مچ پا و پا شامل ۲۸ استخوان و ۲۵ مفصل می‌باشد. این مفاصل شامل مفاصل تیبیوفیبولار دیستال و پروگزیمال، مفصل تالوکرورال ‌(مچ پا)‌، تالوکالکانئال (ساب تالار)‌، مفاصل تالوناویکولار و کالکانئوکوبوئید (مفاصل تارسال عرضی)‌، پنج مفصل تارسومتاتارسال، مفاصل متاتارسوفالانژئال و نه مفصل اینترفالانژئال می‌باشد. به منظور تسهیل توصیف و فهم ساختار وعملکرد مجموعه مچ پا و پا، استخوان‌های این مجموعه به طور قرار دادی به سه سگمان عملکردی خلفی (hindfoot) شامل استخوان‌های تالوس و کالکانئوس، میانی (midfoot) شامل استخوان‌های ناویکولار، کوبوئید و سه استخوان کانئیفورم و سگمان قدامی (forefoot) شامل استخوان‌های متاتارس و فالانژیال تقسیم می‌شود(۲) .

پاتولوژی مچ پا و پا میتواند ناشی از عملکرد نادرست ساختارهای آن در پاسخ به نیازهای ثبات دهی و ایجاد تحرک باشد. این مجموعه علاوه بر نیروی عکس العمل زمین تحت تاثیر نیروهای ناشی شده از ستون فقرات، پلویس، هیپ و زانو قرار دارد. ابنرمالیتی ساختاری در این مجموعه منجر به تغییر حرکات بین مفصلی و افزایش استرس‌های اعمالی به مجموعه و نهایتا وارد آمدن آسیب به آن می‌شود.

آشنایی با بیومکانیک بالینی و کینزیولوژی مجموعه مچ پا و پا، پایه و اساس محکمی جهت ارزیابی و درمان صحیح اختلالات مختلفی که پا و مچ پا را تحت تأثیر قرار می‌دهند و خیلی از آنها از لحاظ کینزیولوژیک با حرکت کل اندام تحتانی مرتبطند، فراهم می‌کند.