previous pauseresume next

رابطه‌ غذاهای سردی‌ و گرمی با شدت‌ افسردگی‌ و توجیه علمی نوین آن

مقدمه


اعتقاد به‌ تأثیرمواد غذایی‌ برروی‌ خواب‌، احساس‌ ضعف‌ و قدرت‌ و از این‌ قبیل‌، امری‌ متداول‌ دربین مردم‌ است‌. متخصصان‌ روانپزشكی‌ با تعداد زیادی‌ از بیماران‌ مبتلا به‌ افسردگی‌، وسواس‌ و یا شب‌ ادراری‌ برخورد می‌كنند كه‌ معتقدند مصرف‌ غذاهایی‌ كه‌ در طب‌ قدیم‌ آن ها را "غذای‌ سرد" تلقی‌ می‌كرده‌اند باعث‌ بدتر شدن‌ مشکل آن ها می شود و برعكس‌ "غذاهای‌ گرم‌" باعث‌ بهبود آنان‌  می گردد. همچنین‌ متخصصین‌ اعصاب‌ با تعداد زیادی‌ بیمار مبتلا به‌ صرع‌ مواجه‌ هستند كه‌ اعتقاد و تجربه مشابهی‌ دارند.

آیا این ها واقعیت‌ دارد؟ اگر این‌گونه‌ باشد باید در علم‌ تغذیه‌ تعدادی‌ از دیدگاههای‌ اطبای‌ قدیم‌ مدنظر قرار گیرند و از این‌ رهگذر به‌ بهبود حال‌ بیماران‌ و حتی‌ افراد سالم‌ كمك‌ گردد.

در این‌ رابطه‌ دو نكته اساسی‌ وجود داشت‌: ۱ـ این كه‌ می‌باید بررسی‌ آماری‌ دقیقی‌ انجام می‌شد و رابطه آماری‌ غذاهای‌ سرد مزاج‌ با افزایش‌ افسردگی‌ و یا افزایش‌ حملات‌ صرع‌ رد یا تأیید می‌شد. ۲ـ اگر چنین‌ رابطه آماری‌‌ محقق‌ ‌شود چه‌ ساز و كار و یا به‌عبارت‌ دیگر فیزیوپاتولوژی‌ خاصی‌ می‌توان‌ برای‌ آن‌ در نظر گرفت‌.

قبل‌ از هر چیز لازم‌ بود دو اصطلاح‌ سردی‌ و گرمی‌ تعریف‌ شود. ضمن‌ رجوع‌ به‌ كتب‌ اطبای‌ قدیم‌ و اطبای‌ جدیدی‌ كه‌ در مطالعه قدمای‌ علم‌ طب‌ سری‌ داشتند با آقای‌ دكتر ابوتراب‌ نفیسی‌ در این‌ خصوص‌ صحبت‌ گردید كه‌ ماحصل‌ كار در صفحه ۴۵ به‌صورت‌ تعریف‌ اصطلاحات‌ سردی‌ و گرمی‌ آمده‌ است‌. هر كجا در این‌ کتاب‌ الفاظ‌ سردی‌ و گرمی‌ به‌كار رفته‌، منظور غذاهایی‌ است‌ كه‌ خواص‌ گفته‌ شده‌ را دارا هستند.

برای‌ بررسی‌ رابطه غذاهای‌ سردی‌ و گرمی‌ با تغییرات‌ در شدت‌ افسردگی‌ طی‌ ۱۰ ماه‌ (از اسفند ۶۹ تا آذر ۷۰)، ۲۰۰ بیمار بستری‌ و سرپایی‌ بیمارستان‌ خورشید را كه‌ در آن ها براساس‌ ملاكهای‌DSM III-Rافسردگی‌ تشخیص‌ داده‌ شده‌ بود مورد سؤال‌ قرار گرفتند‌. می‌دانیم‌ چون‌ مسأله اعتقاد عمومی‌ به‌ سردی‌ و گرمی‌ و تلقین‌های‌ ناشی‌ از آن‌ وجود داشت‌ سؤال‌ كردن‌ ما از تأثیر سردی‌ در میزان‌ افسردگی‌ بیماران‌ ممكن‌ بود كاملاً قابل‌ اعتماد نباشد، اما از طرفی‌ با توجه‌ به‌ امكانات‌ موجود ساده‌ترین‌ راه‌ در دسترس‌ بود. این‌ كنكاش‌ وجود رابطه آماری‌ معنادار و محكمی‌ بین‌ مصرف‌ غذاهای‌ سردی‌ و گرمی‌ با شدت‌ افسردگی‌ نشان‌ داد.

بدین‌ صورت‌ كه‌ سردی‌ها بیش‌ از گرمی‌ها موجب‌ تشدید افسردگی‌ می شوند و گرمی‌ها بیش‌ از سردی‌ها موجب‌ تخفیف‌ افسردگی‌ می شوند (۰۰۱/۰(P <.

البته این بدین معنا نیست که سردی ها همواره موجب ضرر میباشند ودر بسیاری موارد همین سردیها درمان بعضی بیماریها می تواند باشد .

سپس موضوع‌ دوم‌ یعنی‌ ساز و كار و چگونگی‌ ارتباط‌ غذا و خلق‌ شایان‌ توجه‌ بود. ضمن‌ سعی‌ در درك‌ دیدگاههای‌ طب‌ قدیم‌ و واقعیت‌ سردی‌ و گرمی‌ در صدد توجیه‌ آن‌ با مفاهیم‌ جدید بر آمدیم‌ و در توجیه‌ فیزیوپاتولوژی‌ این‌ رابطه‌ به‌ سراغ‌ مقالات‌ با استفاده‌ ازMedline كتب‌ تغذیه‌ و اساتید اندوكرینولوژیست‌ و گاستروانترولوژیست‌ و فارماكولوژیست‌ رفته‌ و بالاخره‌ به‌ سراغ‌ فارماسیست‌ها و این كه‌ در تجزیه این‌ غذاها به‌ چه‌ مواد مؤثری‌ دست‌ یافته‌اند. حاصل‌ این‌ تلاش‌ ۱۰ ماهه‌ و كنجكاوی‌ بی‌طرفانه‌ پیش‌روست‌. اما این‌ كنجكاوی‌ باعث‌ شد كه‌ دهها هیپوتز و سؤال‌ در ذهنم‌ شعله‌ور شود. امید كه‌ همكاران‌ و روح‌های‌ كنجكاو با تحقیقات‌ خود بتوانند آن ها را پاسخ‌ دهند.همچنین با کمک ویراستار طب سنتی کتاب آقای دکتر برهانی از کتاب ذخیره خوارزمشاهی مطالب مرتبط استخراج شد و امید دارم که به غنای کار افزوده است. طی سالهای اخیرطب سنتیدرایرانبیشترموردتوجهوبررسی، بازیابیوبکارگیریقرارگرفتهوممکنستتعبیرهایصحیحتروکاملتروجودداشتهباشدکهحتیالامکاندرچاپهایبعدیبیانمیشود.